Leugens.nl

 

Goedkope interpretatie NRC van resultaten enquête

Uitingen in media zoals soms in NRC (dan: NRC66) slaan makkelijk door in het zogenaamde duiden van de teloorgang van de rechtstaat ten faveure van autocratie.

Gelezen: NRC 24 september 2025

“ Er is in Nederland een brede steun voor de ‘eigen volk eerst-gedachte”, concludeerden Roos Liefting, Winny de Jong en Karel Berkhout in NRC, op grond van onderzoek door Gerben Bakker en Jesse Kommandeur van HCSS, in samenwerking met KiesKompas.

Op de eerste plaats: een enquête is geen onderzoek, maar een peiling met veelal uitkomsten die hooguit weergeven wat een aantal personen op dat moment vindt op grond van een bepaalde formulering van vragen. Veelal heerst onbenul. Ik moest denken aan deze geweldige uitzending van Plakshot over de Grondwet.

Dus in de berichtgeving zit een kern van waarheid, maar zoek het liever goed uit. De vooringenomen titel van het onderzoek: “Autocratisch Sentiment”. Onderzoekers willen scoren. Dat kan soms makkelijk bij journalisten. Die noteren nu voetstoots:

 “„De ultranationalistische groepen vinden onder de zwijgende middenklasse steun en legitimiteit”, zegt HCSS-onderzoeker Gerben Bakker… Die steun laat zien dat er in Nederland een voedingsbodem is voor extreemrechts geweld, „met radicalen die het gevoel hebben dat de tijdgeest aan hun kant staat” en burgers „die radicale actie stilletjes goedkeuren”.”

Gelukkig kwam er een ingezonden brief van Derk van Bijsterveldt in Rotterdam in datzelfde NRC:  

“Met lichte irritatie las ik vorige week donderdag het artikel “Er is in Nederland een brede steun voor de ‘eigen volk eerst-gedachte’.” De conclusies vind ik veel te ongenuanceerd. Van een krant als NRC mag je meer verwachten.

Allereerst: de gelijkstelling tussen de stelling „de belangen van Nederlanders die hier geboren zijn zwaarder laten wegen dan anderen” en de overtuiging „eigen volk eerst” is te simplistisch. Het is niet heel onbegrijpelijk dat er mensen zijn die eerst voor hun eigen omgeving willen zorgen en daarna pas voor anderen. Dat maakt je nog geen Janmaat met een Prinsenvlag in de woonkamer.

Ook de conclusie in het artikel dat één op de drie mensen in een elitecomplot gelooft, is overtrokken. De onderliggende vraag was of mensen denken dat een elite achter de schermen invloed uitoefent op politieke beslissingen. En ja, er zijn rijke en invloedrijke mensen die wél toegang hebben tot fondsenwervingsdiners en netwerkbijeenkomsten van politieke partijen. Dat is geen complottheorie, maar een feit. Als je dát erkent en daarom ‘ja’ antwoordt, betekent dat nog niet dat je denkt dat er een geheim genootschap aan de touwtjes trekt.

Tot slot de stelling over een daadkrachtige leider. Is het echt zo gek dat er veel mensen zijn die de voorkeur geven aan daadkracht boven een regering die (in de stelling zo gezapig geformuleerd) „altijd op zoek is naar compromissen”? Zeker met slepende dossiers van deze tijd is het best logisch dat mensen dan kiezen voor actie. Dan ben je nog geen Orbán-aanhanger. NRC heeft een verantwoordelijkheid in het publieke debat. Alarmistische conclusies vergroten de polarisatie en leiden af van de werkelijke zorgen en intenties van mensen.”

Peter Olsthoorn | 30-09-25 18:03